"Enter"a basıp içeriğe geçin

Bitcoin Nedir?

Bitcoin 2017’deki fiyat artışının ardından neredeyse tam 3 yıl sonra yine 20.000$’a dayanan fiyatıyla dünya gündemine oturmuş durumda. Kıbrıs’ta Bitcoin almak konusunda birçok kişide tüm dünyada olduğu gibi “zamanında keşke alsaydık” düşüncesi mevcut. Nunufy olarak, hem Bitcoin’e olan ilgimiz hem de bilgilendirme ve farkındalık amacıyla kısa bir yazı serisi olarak Bitcoin Yazı Dizisini başlatmak istedik.

Bitcoin’in hakkındaki tüm söylenti, yanlış bilgi, ve dedikoduyu bıraktığımızda kendi haliyle Bitcoin’i iki farklı şekilde ele almamız gerekmektedir.

Para ve Yatırım Aracı

İlk anlamında Bitcoin bir dijital para birimidir. Nasıl ki Türk Lirası, Dolar, Euro gibi birçok para birimiyle alışveriş yapabiliyorsak, elimizdeki parayı başka bir paraya dönüştürebiliyorsak Bitcoin’i de aynı şekilde para gibi kullanabiliriz. 

Ancak yasa düzenleyiciler Bitcoin teknolojisine nasıl uyum sağlayacağını henüz tam olarak kararlaştıramadığı için Bitcoin birçok ülkede halen para statüsüne gelmemiştir, dijital bir varlık statüsündedir. Bu bağlamda, Bitcoin alıp-satmak veya elinde Bitcoin bulundurmak, telefon, televizyon, masa gibi başka herhangi bir malın size ait olmasından ve onu istediğiniz gibi kullanabilmenizden farklı değildir.

Teknolojik Bir Devrim

Yatırım aracı olarak algılanmasının daha derininde, Bitcoin teknolojik bir altyapıyı ifade etmektedir. Bitcoin’in alınıp satılmasına, transfer edilmesine olanak veren Blockchain altyapısı hiçbir merkeze ihtiyaç duymamakta ve sistem içerisine katılan herkes tarafından şeffaf bir şekilde takip edilebilmektedir. 

Blockchain konusuna daha ileriki bir yazımızda detaylı olarak değineceğiz ama Bitcoin özelinde özet geçmek gerekirse, şu anda dünya üzerinde çıkarılmış olan 18.5 milyondan fazla Bitcoin bulunmaktadır. İlk Bitcoinden itibaren çıkarılan tüm bitcoinlerin seri numaralarıyla hangi cüzdanlara aktarıldığı, oradan nereye gittiği takip edilebilmekte, ve bunların kayıtları dünyanın herhangi bir noktasındaki bilgisayarda  tamamen şeffaf bir şekilde yedeklenebilmektedir. Bitcoin için kurulan ve Merkezsizleştirilmiş Blockchain olarak adlandırılan bu sistem, Bitcoin dışında şu anda Tıp, Eğitim, Ticaret, ve Kamusal kuruluşların da faaliyetlerinde kullanılmaya başlanmıştır.

Bitcoin Neden/Nasıl Ortaya Çıktı?

Geleneksel anlamıyla her ülkenin kendi para birimi, değerini o ülkedeki altın veya diğer dövizlerden karşılığının bulunup bulunmadığına göre belirler. Normal şartlarda her ülkenin kendi parasını basarken aynı değerde varlık bulundurması beklenir. Ancak birçok ülke artık bunu önemsememekte ve yeterli seviyede altın-döviz rezervi olmamasına rağmen para basmaya devam etmektedir. Ülkelerin bu eylemi, para biriminin değersizleşmesi ve enflasyon olarak halka yansımaktadır. Karşılığı olmadığı halde fazla basılarak piyasaya bankalardan kredi olarak pompalanan bu para, sürdürülemez bir ekonomik sistem yaratmakta ve sonunda ülkeyi ekonomik krize sürüklemektedir.

Bahsi geçen senaryoyu dünya 2008 yılında A.B.D.’nin ekonomik krize girmesi ve mortgage kriziyle tekrardan yaşamıştır. Birçok insan kredi borcunu ödeyememiş, bankalar batmış, ve insanlar işlerini kaybetmiştir. İşsizliğine ek olarak, birçok kişi kredisini ödeyemediği için bankalar tarafından evine el konulmasıyla evsiz kalmıştır. Kriz ardından A.B.D.’nin kaynak yaratmak amacıyla fazla para basması tüm dünyada doların değerini daha da düşürmüştür. 

A.B.D., sürdürülemez ekonomik sistemde kriz geçiren ülkelerden yalnızca birisidir. Bu döngü, aynı para politikasını benimseyen birçok ülkede görülebilmektedir. Bu durumdan şikayetçi olan, finansal olarak değerini koruyacak ve bankalar tarafından kontrol edilemeyecek bir para birimine sahip olmak isteyen girişimciler ortak bir çalışmayla Bitcoin’i ortaya çıkarmıştır. 

Bitcoin Nasıl Popüler Oldu?

Bitcoin tüm dünyada uzun süredir konuşulmaktaydı, ancak bu kadar popüler oluşu 2017’deki fiyat patlamasına dayanmaktadır.

Değeri 2013’te sadece 1 yıl içinde 100$’dan 1000$’a çıkan Bitcoin, 2014’e girerken düşüşe geçmiş ve ilerleyen yıllarda 250$ seviyesine kadar gerilemişti. Bu dönem boyunca birçok kişi Bitcoin’in insanları dolandırmak için bir araç olduğunu iddia etmiş ve bir daha hiçbir zaman 1000$’ı göremeyeceğini öngörmüştü. Ancak 2017 yılına geldiğimizde Bitcoin Şubat ayında 1000$’lık seviyesine tekrardan ulaşmıştı ve 2017 yılı boyunca 2013’te yaptığı gibi sadece 1 yıl içinde inanılmaz bir seviyede yükselerek fiyatını 20.000$’a kadar çıkarmıştı.

2017’deki büyük artışı sonrasında artık tüm dünyada yatırım yapmak isteyen kişiler tarafından tanınan Bitcoin, 2018’e girdiğimizde eski davranışını tekrarladı ve fiyatı düşmeye başladı. Düşüş 2019’a kadar sürdü ve Bitcoin’in fiyatı 20.000$’dan 3.500$’a kadar geriledi. 2014’te olduğu gibi, Bitcoin’e karşı birçok kişi ve kuruluş tarafından Bitcoin hakkında dolandırıcılık ve kandırma aracı olduğu yönünde haberler yapıldı. Ancak 2019’dan sonra yine yükselişe geçen Bitcoin ilk önce 10.000$’lık seviyesine yükseldi, Kasım 2020 itibariyle ise 20.000$’lık fiyatına geri gelmiş durumda.

Toplumda Bitcoin Algısı

Bitcoin bazı insanlar için tehdit, bazı insanlar için fırsat, bazıları için ise finansal sistemi kökten değiştirecek olan bir devrimdir. Bitcoin insanların alışık olduğu Dolar, Euro, ya da Türk Lirası gibi bir devlet veya otorite tarafından basılmamaktadır. 

Geleneksel para birimlerini basmak için para basımı yapacak bir devlete, transfer etmek için ise banka sistemine ve banka çalışanlarına ihtiyaç duyarsınız. Bitcoinde bu öğelerin hiçbirine ihtiyacınız yoktur. Dünyada alınıp satılan veya alışveriş sonucunda başka birisine transfer edilen Bitcoin işlemlerinin tamamı, tüm dünyaya yayılmış Bitcoin madencileri (bilgisayarlar) tarafından yürütülmektedir. 

Bitcoin madencilerinin, dünyadaki bu sistemi devam ettirmesinin ödülü olarak ise madencilere belirli aralıklarla Bitcoin dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, tüm para birimleri sizi bir ülkeye ve bankacılık sistemine bağımlı hale getirirken, Bitcoin kontrolü sadece ve sadece parayı elinde tutan kişiye vermektedir. Bu sebepledir ki, Bitcoin dünyada ilk defa gerçek anlamda merkezsizleştirilmiş bir para birimi olarak bilinmektedir. 

Alışılagelmiş finansal sisteme tamamen ters olan bu yapı, geleneksel sistemi benimseyen ve bu sistemin devamını isteyen kişiler tarafından tehdit ve yasadışı bir varlık olarak algılanmıştır. Özellikle Bitcoin’in popüler olmaya başladığı ilk zamanlarda birçok ünlü yatırımcı ve finansal analist tarafından ömrünün kısa süreceği, hiçbir zaman gerçek paraya karşı bir değeri olmayacağı gibi argümanlar üretilmiştir. Ancak 2020 yılına geldiğimizde, birçok bankanın Bitcoin altyapısına veya Bitcoin’in teknolojisi temel alınarak üretilmiş diğer Coin’lere göre sistemini geliştirerek uyarlamaya başladığını görüyoruz. 

Dolayısıyla, Bitcoin şu anda finansal ve kamusal otoritelerden halen tam kabul görmüş olmasa bile, yine bu otoriteler arasında arkaplanda Bitcoin’le yarışabilecek yeni teknolojilere uyum sağlamak için büyük bir yarış devam ettiği bir gerçektir. 

Bir sonraki yazımızda Bitcoin’in geleneksel para birimlerinden farkını detaylı olarak tartışacağız, 2. bölüm’de görüşmek üzere.